Сайт жасау
Home » Тарих қоржыны (page 7)

Тарих қоржыны

Несіпалды Шақабайқызы туралы түйгендерім

     Найман ішіндегі Матай елінен тартайтын Қызай руының ұрпағы Жолболдының үлкен ұлы-Қожаназардың бәйбішесі, Қожаназарды «18 Қожаназар» атандырған әулие анамыз-Несіпалды күллі Қызай елі «Ақ ана» деп ардақтаған. Ақ ана-атанған Несіпалды Керейдің Жәнтекей руындағы әйгілі батыр Шақабай Есентайұлының жан дегенде жалғыз қызы. Оның Қызай еліне келін болып келуіндегі әңгіме «Мұра» журналының 2002 жылғы 3 санында жарияланған деректі аңыз мақаласын жұрттың көбі оқыған ...

Толығырақ »

АЛАШ ИДЕЯСЫ ЖӘНЕ ОСПАН БАТЫР БАСТАҒАН ӨР АЛТАЙ КҮРЕСІ

Өр Алтайдағы Оспан батыр Сіләмұлының ат жалын тартып мінген шағы Алаш дәуіріне тура келеді. 1899 жылы өмірге келген Оспан 1917 жылғы алашшылдар дәурендеген тұста оттай лаулаған он сегіз жаста еді. Өр Алтай қазақтары мен Семей, Өскемен өңірінің байланысы ежелден үзіліп көрген жоқ. Арғы жағы Құнанбай қажының Өр Алтай керейлеріне барып-қайтуынан басталатын жесір дауы, жер дауы, құда-жегжаттық, нағашы-жиендік, қажылық сияқты қазақы ...

Толығырақ »

Меккені 10 жыл басқарған ҚАЗАҚ

Абдолла қажы Сарыұлы Әл-Бұқари – Қазақтың екінші Бейбарыс сұлтаны. Араб елінде Бейбарыс сұлтаннан кейін, Сауд елі патшасының оң қол уәзірлігіне және Мекке қаласының әкімі лауазымына дейін көтерілген, Сауд-Арабия еліне «Еңбегі сіңген генарал», министр дәрежелі әскери басшы. Абдолланың өз есімі – Шәкен Сарыұлы. 1927 жылы Қытайдағы өр Алтайдың Шіңгіл ауданында туған, Орта жүз Керей ішіндегі Сарбас руынан. 1940-жылы қазақты қынадай қырған ...

Толығырақ »

Біз Түркияға қалай келдік?

1951 жылы Пәкістанға Түр­кияның елшілігі келді. Түркияға кетсек деп өтініш берген едік, түрік үкіметі: «1953 жылы аламыз», – деп қа­был етті. 1950 жылы Қы­тай­дан қашқан қазақтар легі Кашмирге келді. Солтан тәй­жі, Құсайын тәйжі, Қа­либек, Хамза Шөмішбайұлы, Дә­лел­хан Жанымханұлы, Омар Байқонақұлы, Хасен батыр, Қарамолда. Бұл адамдар екіге бөлініп, Түркияға кетті. 1952 жылы жартысы, 1953 жы­лы жартысы кетті. Кейі­нірек біздер Түркияға кетуге ...

Толығырақ »

Серік Мұратхан Алашорда үкіметі және Шығыс Түркістан қазақтары

Қазақ осы заманғы тарихында өз орнын ойып тұрып алған, алты Алаштың арманын бөліп-жармай, ортақ көтерген, тұтас Алаш ұранды Қазақтың басын біріктіргісі келген бірден-бір қозғалыс – Алаш Орда қозғалысы. Бірден-бір үкімет ол – Алаш-Орда үкіметі. Алаш  партиясы мен Алаш орда үкіметі, Алаш қайраткерлері туралы аға буын,  орта буын құлшына еңбектеніп жүр. Тіпті саясат сахынасына енді қадам басқан орта-жаңа буын саясаткерлерде өз ...

Толығырақ »

Тұрсынбай батыр

Абақ керейдің ұлтанды бөлегі Алтайға ат басын бұрғанда ашамайлы керей балалары Қызылжар өңірін мекендеп қалады да «Ошыбай», «Тұрсынбай» есімдерін ұран қылады. Мәшһүр-Жүсіп Көпеев аңыздарында 1757 жылы Талқы қамалындағы қытай әскеріне қарсы соғыста Балтакерей Тұрсынбай батырдың Абылай жасағының алдыңғы шабуылдаушы, кезеуілші тобының қолбасшыларының бірі болғаны туралы мағұлымат берілген. М.С.Мұқанов шежіресінде Тұрсынбай Қарасарыұлының (1713-1819) өмір сүрген жылдары мен ата-тегі: «Керей – Арыстанбек ...

Толығырақ »

Шәкәрім Құдайбердіұлы: ҚАЗАҚТЫҢ ҚАЙДАН ШЫҚҚАНЫ ТУРАЛЫ

Жоғарғы әр түрлі шежіре кітаптардың сөзінен біздің қазақ Нұх пайғамбардың Яфас деген баласының нәсілінен, қытайша Тукю – біздің тілде түрік аталған халықтан екені анық болды. Түрік деген «дулыға» деген сөз екен. Онан соң бір кезде ғун, яки хун деп аталыпты. Оны Нәжиб Ғасымбек Орхон өзеніне қойылған аттан қойылды дейді. Онан кейін әр түрлі атпен бөлектеніп кетсе де, біз ұйғыр атынан шыққан ...

Толығырақ »

Ақтан Бабиұлының Абай әулеті екенін білесіз бе?

Қан жақындаса ұрпақтың нәсілі азатынын жақсы түсінген ата- бабаларымыз әйелді бөгде рудан алуды, қызды бөгде рудың азаматтарына ұзатуды дәстүр етіп ұстанған. Бүгіндері алыс шет ел болып саналатын, Қазақстанмен тіке шекараласпайтын (орыстың отаршылдық саясаты салдарынан) Моңғолиядағы қазақтар қазан төңкерісінен бұрын Шығыс Қазақстан, Семей өңірімен араласып- құраласып, қыз алысып, қыз берісіп тұрған. Сол заманда Моңғолияға ұзатылған талай апаларымыздың ұрпақтары қазір осы елде ...

Толығырақ »

Тұрсынхан Зәкенұлы. Ежелгі Ғұн империясында да мемлекетшілдік идия болған

Мемлекеттілік дегеннен шығады. Бергі тарихты былай қойғанда, бағзы ғұндарда биік мемлекетшіл сана-сезімнің, ар-намыстың болғаны қытай дерегіндегі мына бір шағын мысалдан-ақ байқалады: Түмен тәңірқұттың ұлы Мөде Ғұн мемлекетінің тізгінін өз қолына алған тұста, көрші жатқан шығыс ғулар (кейінгі сянбилердің ата-бабасы) Түмен тәңірқұттың «қанатты пырағын» сұрап кісі жібереді. Мөде: бір қылқұйрықтың көзін қимасақ, олармен қайтып іргелес ел боламыз дейді де, әкесінен қалған ...

Толығырақ »

Сталин тісі батпаған қазақ көсеміне қандай саяси әрекет жасады?

Қыр баласы – елағасының Қазақстанның жер халық комиссариатынан қашан шығарылғаны қандай жұмбақ болып келсе, оның Мәскеуге қашан және қалай оралғаны да әзірше сондай құпия болып тұр. Бірақ, Мәскеудегі бір бөлмелі коммуналдық пәтерін босатуды талап етпегенімен (оған да тәубә деп ойлады ма, кім білсін), И.Сталин оған енді басқа қызмет не жұмыс ұсынбады. Ә.Бөкейханның осы күнге жеткен бірен-саран хатының мәтініне қарағанда, көрнекті ...

Толығырақ »